Ortognatyka

Ortognatyka Lublin – Chirurgia Ortognatyczna

Chirurgia ortognatyczna zajmuje się leczeniem wad zgryzu i deformacji twarzy, których podłożem jest nieprawidłowy rozwój kości szczęki i żuchwy — tam, gdzie samo leczenie ortodontyczne jest niewystarczające i nie przynosi oczekiwanych efektów. Zabiegi ortognatyczne przeprowadzane w gabinecie dr. n. med. Pawła Aleksandrowicza w Lublinie pozwalają jednocześnie poprawić zgryz, funkcję żucia i oddychania oraz estetykę twarzy — co przekłada się na realną poprawę jakości życia i wzrost samooceny pacjentów.

Wady kości twarzoczaszki mogą dotyczyć zarówno nadmiernego, jak i niedostatecznego wzrostu kości. Mogą obejmować równocześnie żuchwę i szczękę lub dowolną z nich, a także inne kości budujące szkielet twarzy. Część wad jest widoczna gołym okiem jako zaburzenie proporcji twarzy — inne ujawniają się przede wszystkim w zaburzeniach funkcji żucia, mowy czy oddychania.

Dla kogo jest chirurgia ortognatyczna?

Pacjenci zgłaszają się do dr. Aleksandrowicza z dwóch głównych powodów:

• Zaburzenia funkcjonalne — nieprawidłowy zgryz utrudniający przyjmowanie pokarmu, zaburzenia mowy, utrudnione oddychanie przez nos, bezdech senny
• Zaburzenia estetyczne — wygląd twarzy znacząco odbiegający od normy: cofnięta lub wysunięta żuchwa, asymetria rysów twarzy, nieproporcjonalna bródka lub nos

Leczenie ortognatyczne zawsze prowadzone jest w ścisłej współpracy chirurga z ortodontą. Przygotowanie ortodontyczne pacjentów prowadzi dr Katarzyna Gołkiewicz. Najczęściej występujące wady — progenia, laterogenia, niedorozwój szczęki — są możliwe do wyleczenia wyłącznie przy takiej interdyscyplinarnej współpracy.

Planowanie leczenia ortognatycznego — technologia 3D

Każdy zabieg ortognatyczny planowany jest indywidualnie, z wykorzystaniem:

• Modeli gipsowych — precyzyjna analiza zgryzu w artykulator
• Tomografii komputerowej (CBCT) — trójwymiarowa ocena struktur kostnych twarzy
• Oprogramowania DDS lub Dolphin — komputerowe planowanie ruchów kostnych i prognozowanie wyglądu twarzy po zabiegu

Przed rozpoczęciem leczenia przedstawiamy pacjentowi szczegółowy plan leczenia oraz prognozowany wygląd twarzy po jego zakończeniu. Dzięki temu decyzja o leczeniu jest świadoma i oparta na realnych oczekiwaniach.

Mikrogennia — cofnięta żuchwa

Mikrogennia (mikrognacja żuchwy, hipoplazja żuchwy) to wada szkieletu czaszkowo-twarzowego objawiająca się cofnięciem dolnej szczęki w stosunku do górnej. Zęby górnej szczęki ustawione są w znacznym wysunięciu w stosunku do zębów żuchwy. Towarzyszy temu niedomykanie warg i widoczne wystawanie górnych siekaczy spod wargi. Część wad jest kamuflowana przez dotylne ustawienie górnych zębów przednich — tzw. protruzja — jednak takie ustawienie jest niekorzystne estetycznie, ponieważ pochylone do tyłu zęby przednie nie dają dostatecznego podparcia wardze górnej, co wizualnie czyni ją mniejszą i zapadniętą.

Leczenie: po kilkumiesięcznym przygotowaniu ortodontycznym aparatem stałym wykonuje się wewnątrzustnie zabieg przecięcia kości żuchwy i ustawia się ją w wysunięciu, tak aby zęby górnej i dolnej szczęki układały się w prawidłowych warunkach zgryzowych. Całość zabiegu przeprowadzana jest bez naruszania skóry twarzy.

Prognacja żuchwy (progenia) — przerost dolnej szczęki

Prognacja żuchwy — inaczej progenia — to przerost dolnej szczęki. Deformacja objawia się ustawieniem zębów dolnej szczęki do przodu w stosunku do zębów szczęki górnej. Przy znacznym przeroście dochodzi do widocznego zniekształcenia rysów twarzy. Wadzie tej często towarzyszy boczne przemieszczenie żuchwy, objawiające się asymetrią twarzy.

Leczenie: po około 6-miesięcznym przygotowaniu ortodontycznym aparatem stałym wykonywany jest wewnątrzustny zabieg osteotomii kości żuchwy, który pozwala na prawidłowe ustawienie dolnej szczęki względem górnej i korekcję deformacji. Przecięte fragmenty są zespalane płytkami i śrubami tytanowymi. Po zabiegu kontynuowane jest leczenie ortodontyczne do uzyskania ostatecznego wyniku zgryzowego.

Mikrognacja szczęki — niedorozwój szczęki górnej

Mikrognacja szczęki (niedorozwój szczęki) charakteryzuje się cofnięciem górnej szczęki w stosunku do żuchwy. Dolne zęby ustawiają się przed górnymi — podobnie jak w przypadku progenii, jednak przyczyną jest tym razem niedobór wzrostu szczęki górnej, a nie przerost żuchwy. Bardzo często progenia i mikrognacja współistnieją ze sobą — o tym, która szczęka jest w większym stopniu objęta deformacją, decydują badania kliniczne i radiologiczne.

Leczenie: polega na chirurgicznym, wewnątrzustnym wysunięciu górnej szczęki i stabilizacji odłamów specjalistycznymi płytkami i śrubami tytanowymi. Przy dużych wysunięciach konieczne jest uzupełnienie kości w miejscu przecięcia szczęki celem zapewnienia stabilności zrostu — kość pobierana jest wówczas z talerza biodrowego. Gdy deformacji towarzyszy jednoczesny przerost dolnej szczęki, podczas tego samego zabiegu wykonywana jest osteotomia i cofnięcie żuchwy (zabieg dwuszczękowy). Uzupełnieniem leczenia jest często genioplastyka.

Deformacje porozszczepowe

Zabiegi na górnej szczęce pozwalają na korektę większości deformacji rozszczepowych. Wiąże się to z koniecznością wykonania zabiegów segmentowych na szczęce z zastosowaniem:

• przeszczepów kości autogennej — własnej kości pacjenta
• kości allogennej — od innych dawców, odpowiednio przygotowanej
• preparatów syntetycznych — zbliżonych budową do kości ludzkiej

Rodzaje zabiegów ortognatycznych

Zabieg dwuszczękowy

Zabieg dwuszczękowy polega na jednoczesnej korekcji położenia górnej i dolnej szczęki — skróceniu trzonu żuchwy oraz ustawieniu szczęki względem żuchwy w jednej sesji operacyjnej. Jest to połączenie różnych technik chirurgicznych:

• Osteotomia szczęki górnej typu Le Fort I — przecięcie i przemieszczenie szczęki górnej
• Osteotomia szczęki dolnej pionowa
• Osteotomia strzałkowa gałęzi żuchwy (BSSO)

Osteotomii zawsze towarzyszy osteosyneza — połączenie fragmentów kostnych miniaturowymi śrubami i płytkami z tytanu, zapewniające stabilność i prawidłowe gojenie.

Osteodystrakcja — operacje SHAPE

W przypadkach wady szczęki związanej z zahamowaniem rozwoju kości twarzy stosujemy metodę rozszerzenia łuku górnego przez osteodystrakcję. Pozwala to uniknąć ekspansji czysto ortodontycznej, w wyniku której często dochodzi do zaniku blaszki kostnej policzkowej i niekorzystnego wychylenia zębów trzonowych.

Metoda polega na odpowiednim przycięciu kości i przymocowaniu do niej specjalnego urządzenia — osteodystraktora — które poprzez powolne, kontrolowane rozkręcanie zapewnia stopniową rozbudowę i rozrost hipoplastycznej kości. Metoda ta, pierwotnie stosowana przy wydłużaniu kości narządu ruchu, jest z powodzeniem używana w leczeniu wybranych deformacji szkieletu czaszkowo-twarzowego.

Jak wygląda leczenie ortognatyczne krok po kroku?

1. Konsultacja chirurgiczno-ortodontyczna — ocena wady, zebranie dokumentacji (zdjęcia, modele, tomografia CBCT)
2. Planowanie 3D — opracowanie planu leczenia w oprogramowaniu DDS/Dolphin; prezentacja prognozowanego wyniku pacjentowi
3. Przygotowanie ortodontyczne — aparatem stałym przez 6–18 miesięcy; prowadzone przez dr Katarzynę Gołkiewicz
4. Zabieg chirurgiczny — osteotomia z wewnątrzustnego dostępu; osteosyneza tytanowa; bez cięć na skórze twarzy
5. Rekonwalescencja — kontrola gojenia, dieta miękka przez 4–6 tygodni, stopniowy powrót do normalnej funkcji
6. Dokończenie leczenia ortodontycznego — finalne ustawienie zębów po zabiegu; zwykle kilka miesięcy
7. Retencja — utrzymanie wyniku leczenia aparatem retencyjnym